REKLAMA
Awaryjne otwieranie Katowice
 PATRONAT MEDIALNY
Festiwal MEDIAWAVE
Klasy integracyjne w SP 13
Janowskie Targi Sztuki
 Statystyka serwisu


  [dodaj/uzupe軟ij]
Pierwsze Powstanie 奸御kie w Mys這wicach
Wspomnienie: W豉dys豉w Pochmara ("Z dziej闚 Mys這wic", Katowice, 1963 r.)

Miejscowe dow鏚ztwo POW z Ryszardem Ma鎥 na czele otrzyma這 od g堯wnego sztabu rozkaz ostrego pogotowia. Czekano tylko na ostateczn decyzj rozpocz璚ia powstania. Dzie niedzielny 17 sierpnia 1919 by bardzo nerwowy. Wtajemniczeni wiedzieli, 瞠 lada chwila mo瞠 rozpocz望 si upragniony b鎩.
A瞠by u酥i czujno嗆 Niemc闚, polski zesp馧 teatralny przygotowywa na niedziel dwie sztuczki ludowe: "Bzik mojej 穎ny" oraz "Dziesi耩 tysi璚y marek", kt鏎e mia造 by odegrane w sali Grunwalda (dzi Klub Fabryczny), przy ul. Grunwaldzkiej, w闚czas Pszczy雟kiej. Oddzia mys這wicki POW plan bojowy mia ju gotowy. Godzina l w nocy z 17 na 18 sierpnia - pocz徠ek walk. Przez ca陰 niedziel g瘰te patrole niemieckie chodzi造 po ulicach miasta.

Grenzschutz pozdziera plakaty polskie, zapraszaj帷e na przedstawienie, a wieczorem 穎軟ierze wdarli si na sal ju podczas przedstawienia i rozp璠zili s逝chaczy i graj帷ych oraz zniszczyli dekoracje. Ulice miasta opustosza造, pozosta造 tylko wzmocnione patrole. Zdenerwowanie ros這. Niemcy zgromadzili tu dwa bataliony Grenschutzu dobrze uzbrojonego w karabiny maszynowe i dwie baterie armat, do pomocy mieli te miejscow policj.
Marnie natomiast przedstawia這 si uzbrojenie powsta鎍闚. Posiadali oni 20 karabin闚 r騜nego typu, par mauser闚, kilka brauning闚 i parabellum. Z puszek od mleka kondensowanego zrobili sami kilkaset granat闚, do kt鏎ych materia逝 wybuchowego dostarczyli g鏎nicy powsta鎍y. Brakowa這 im broni, ale nie brakowa這 zapa逝 i ofiarno軼i.

Masakra g鏎nik闚 w kopalini "Mys這wice" by豉 iskr zapaln I Powstania 奸. (fot. arch. red.)

Powsta鎍y, w liczbie oko這 300, byli podzieleni na 4 grupy, ka盥a grupa otrzyma豉 sw鎩 plan bojowy do wykonania. Og鏊ne zadanie, to rozbroi Niemc闚, opanowa miasto, zdoby i zaopatrzy si w bro. Grupa L. Cmoka mia豉 wysadzi w powietrze lub zdemolowa granatami posterunek Grenzschutzu, mieszcz帷y si w budynku kolejowym przy ul. Dworcowej 12, naprzeciwko hotelu Koehlera. Grupa ta zebra豉 si w domu przy ul. Towarowej 7, w mieszkaniu Zofii G御iorowej.
Grupy, janowska pod dow鏚ztwem B. Wa造, brz璚zkowicko-s逝pecka (Szczepan Kubicki) mia造 opanowa miejscowe posterunki policyjne, zdoby bro i przyj嗆 z pomoc grupie miejskiej. Mieszka鎍y Mys這wic tej nocy zako鎍zyli sen o godzinie drugiej w nocy.

Ma造 oddzia powsta鎍闚 z grupy L. 讜oka pod os這n nocy, z karabinami i granatami w r瘯u, posuwa si ulic Towarow, przeszed przez skrzy穎wanie ulic i ko這 wi瞛ienia, ulic Klaszki, w kierunku placu Wolno軼i (obecna nazwa). Wychodz帷 na plac Wolno軼i spotkali powsta鎍y silny parol policyjny. Pad造 strza造, rzucono granaty; pada z tej grupy niejaki Borucki, kt鏎y, jak si p騧niej okaza這, by konfidentem niemieckim. Grupa ta wobec du瞠j przemocy wroga cofn窸a si w rozsypce z powrotem na ulic Towarow. Wyprawa si nie uda豉. Uczestnicy nie za豉muj si niepowodzeniem. S ju w mieszkaniu G御iorowej, gor帷zkowo zdaj sprawozdanie rezerwie, kt鏎a pozosta豉 na miejscu.
Wtem, na podw鏎ze tego domu, gdzie znajdowali si powsta鎍y, wpada 15 policjant闚 z karabinami gotowymi do strza逝. W odpowiedzi na okrzyki policji "gdzie s powsta鎍y", otwieraj si okna, z mieszkania urz璠nika kopalni Niemca g這郾o wskazano policji mieszkanie G御iorowej. Policja z furi rzuci豉 si pod wskazany adres. Grupa powsta鎍闚, osaczona, nie mog豉 si wydosta z tego domu, zgrupowa豉 si tylko pospiesznie w piwnicy. Przygotowano granaty i karabiny do strza逝. "砰cia darmo nie oddamy" - zdecydowali powsta鎍y. Policja przeprowadzi豉 rewizj w mieszkaniu G御iorowej, ale bez 瘸dnych rezultat闚. Strza造 na ulicach zmusi造 Grenzschutz do przerwania rewizji i opuszczenia domu. Niemcy wycofali si na kopalni i tam si umocnili.
Na innych odcinkach walki trwa造 do rana. Przed wschodem s這鎍a powsta鎍y ma造mi grupami wycofali si z miasta do Janowa Miejskiego, sk康 po po逝dniu zaatakowali miasto pod dow鏚ztwem Ryszarda Ma鎥i oraz B. Wa造, Konrada W鎩cika i J. Pyp豉cza przez wzg鏎ze Maazego. Niemcy ostrzeliwali karabinami maszynowymi tyralierk powsta鎍z z zabudowa kopalnianych. Walka trwa豉 par godzin. Pierwszy z szereg闚 powsta鎍zych zgin掖 Piotr Wr鏏el. W trakcie zaci皻ych walk nadlecia samolot niemiecki nad pole bitwy. Powsta鎍y przywitali go g瘰tymi strza豉mi. Samolot stan掖 w p這mieniach i spad na ziemi. Niekt鏎zy powsta鎍y twierdz, 瞠 mia go zestrzeli Pawe Wolf, inni natomiast przypisuj to Winiarskiemu z grupy s逝pecko-brz璚zkowickiej. Wielki by entuzjazm w鈔鏚 powsta鎍闚. Pobiegli oni do pal帷ego si ju na ziemi samolotu, lecz r闚nocze郾ie liczny oddzia Grenzschutzu zaatakowa szczup貫 si造 powsta鎍闚, kt鏎zy musieli si wycofa do Janowa Miejskiego, w lasy na 讜oku i lasy janowskie. Niemcy cofn瘭i si do miasta. Na terenach obj皻ych powstaniem rz康 niemiecki og這si stan wojenny. Ruch tramwajowy wstrzymano.

Na mocy s康u dora幡ego Grenzschutz rozstrzela przy rynku Wiktora Czaj i Franciszka Bednorza, a na kopalni Franciszka Grac i Franciszka Magdziorza. Utarczki pojedyncze trwa造 dalej.
Niemcy zwozili wozami trupy na cmentarz. Walki i strzelanina trwa造 przez poniedzia貫k i wtorek. W 鈔od powsta鎍y otrzymali wiadomo嗆, 瞠 od Giszowca i Szopienic id du瞠 si造 niemieckie do Mys這wic. Powsta鎍y przez lasy wycofali si na S逝pn, stan瘭i w miejscowej szkole, grupa brz璚zkowicka przy pomocy ochotnik闚 z Niwki i Modrzejowa obsadzi豉 wie輳 Bismarcka, umocniono si te na terenie dzisiejszej targowicy. Gdy Niemcy otrzymali posi趾i, zaatakowali pozycje powsta鎍闚, posuwaj帷 si wzd逝 kolei pod Brz璚zkowicami, ale zostali zmuszeni do wycofania si do miasta z du篡mi stratami. Wreszcie artyleria niemiecka otworzy豉 ogie na szko喚 s逝peck i wie輳 Bismarcka, uszkadzaj帷 oba te obiekty, a piechota niemiecka zn闚 przyst徙i豉 do ataku pod os這n poci庵u pancernego i artylerii. Powsta鎍y .nie opuszczali pozycji, odpieraj帷 w軼iek貫 ataki Niemc闚. Wreszcie kiedy wojska niemieckie przesz造 przez cmentarz ewangelicki, powsta鎍y wobec wielkiej przewagi wycofali si w kierunku mostu na Bia貫j Przemszy.
Cz窷 powsta鎍闚 zd捫y豉 jeszcze przej嗆 przez most na Bia貫j Przemszy do J瞛ora, inni musieli skierowa si do Wysokiego Brzegu i tam w nocy ze 鈔ody na czwartek przedostali si na stron polsk.
Grupa brzezinkowska pod komend Wojciecha Hetma雟kiego, przy wsp馧pracy Piotra Korusa i Augustyna Mazura, walczy豉 jeszcze przez ca造 czwartek (21. VIII), a cofaj帷 si ku Brzezince wysadzi豉 tor kolejowy, aby uniemo磧iwi atak poci庵u pancernego. Grupa ta dopiero w Dzie熥owicach galarami przep造n窸a Przemsz, unikaj帷 w ten spos鏏 krwawej likwidacji.

Z mys這wickimi powsta鎍ami wsp馧dzia豉 tak瞠 oddzia ochotnik闚 niweckich pod dow鏚ztwem porucznika Laskowskiego. Ju w pierwszym dniu powstania dzielni g鏎nicy niweccy i modrzejowscy zaatakowali Mys這wice od strony Radochy, lecz po d逝窺zej utarczce zostali odparci przez Grenzschutz. Na drugi dzie porucznik Laskowski usi這wa wedrze si ze swym oddzia貫m do Mys這wic przez most modrzejbwski, ale atak si nie uda, a m這dy dow鏚ca Laskowski pad podczas zaci皻ej walki na mo軼ie.

Dow鏚ztwo powsta鎍ze nie potrafi這 zapanowa nad ca這軼i ruchu, rz康 polski nie popar powstania i dlatego Niemcy szybko zgnietli ten pierwszy zbrojny poryw. Najzaci皻sze i najkrwawsze walki w pierwszym powstaniu toczy造 si ko這 Mys這wic. Trwa造 one tutaj prawie cztery dni. Rannych odwieziono do szpitala w Sosnowcu, a zdrowi ulokowali si na sokolni w J瞛orze. W nast瘼nych dniach oddzia pomaszerowa do Boru, gdzie powsta鎍y przebywali do grudnia, tj. do og這szenia amnestii, kt鏎 rz康 pruski pod naciskiem koalicji og這si dla wszystkich uczestnik闚 powstania.

Dowodem zaci皻ych walk powsta鎍闚 z Niemcami na terenie naszego miasta, by這 ponad 56 dom闚 uszkodzonych, ponad 20 os鏏 zabitych i 16 rannych nie bior帷ych udzia逝 w watkach. ㄠcznie szkody materialne oszacowano na 124 000 marek niemieckich. Wszyscy poszkodowani obywatele miasta zg豉szali do rz康u niemieckiego swoje pretensje. Jednak wyp豉cono tylko 40 000 marek, a wi璚 zaledwie 1/3 膨danej sumy. Naturalnie odszkodowania otrzymywali tylko Niemcy.

W豉dys豉w Pochmara ("Z dziej闚 Mys這wic", Katowice, 1963 r.)

UWAGA!
Chcesz podzieli si swoimi wspomnieniami o Mys這wicach? Zapraszamy do wsp馧pracy!
Jest ,
 玆WE  MIASTO!
Informacje o Mys這wicach
Aktualno軼i mys這wickie
Interwencje, problemy
Artyku造 o Mys這wicach
Poznaj zabytki Mys這wic!
Wyjd na spacer!
Fotografie Mys這wic
 WYDARZENIA
Zapowiedzi wydarze
Sprawozdania z wydarze
Kalendarz wydarze
Uroczysto軼i pa雟twowe
Akcje spo貫czne
安i皻a religijne
Nabo瞠雟twa wg parafii
 BAZA  ADRES紟
Urz康 Miasta
R騜ne urz璠y i instytucje
Pomoc medyczna
Edukacja
Rozrywka i rekreacja
Gastronomia i noclegi
Sklepy wg rodzaju
Og鏊ny katalog firm
 KOMUNIKACJA
PKP - poci庵i pasa瞠rskie
PKS -autob.dalekobie積e
KZK GOP itp. - autobusy
T - tramwaje
TAXI, busy, autostop
Parkingi, paliwa, pomoc
Dojazd - opis, plan miasta
 HISTORIA
Kilka s堯w o przesz這軼i
Kalendarz wydarze
Wspomnienia
Stare zdj璚ia
Stare poczt闚ki
Stare mapy
 KATALOG  STRON
 SWOBODNIE
 印﹖K


do g鏎y  
  Mys這wicki Portal Mieszka鎍闚 © by Mys這wice Celniej 04-12, powered by Quick.Cms o portalu   wsp馧praca   serwer   WWW   reklama  
       START       玆WE  MIASTO       WYDARZENIA       ADRESY       KOMUNIKACJA       HISTORIA       KATALOG  STRON       SWOBODNIE