REKLAMA
Sklep rowerowy na granicy miast Katowice i Mys這wice
 PATRONAT MEDIALNY
Festiwal MEDIAWAVE
Klasy integracyjne w SP 13
Janowskie Targi Sztuki
 Statystyka serwisu


  [dodaj/uzupe軟ij]
Mys這wiccy 砰dzi
Felieton historyczny: Dariusz Falecki

Imigracja 砰d闚 na tereny wschodniej Europy rozpocz窸a si w XII wieku, co zwi您ane by這 z ich prze郵adowaniem w wielu krajach Europy zachodniej. Przyk豉dem najbardziej znanym jest katolicka Hiszpania i Francja, a tak瞠 podzielone religijnie Niemcy.

Najwi璚ej wyp璠zonych starozakonnych przybywa這 do Polski, s造n帷ej w闚czas z tolerancji religijnej, i to g堯wnie z Polski przybywali 砰dzi na tereny wschodniego 奸御ka, osiedlaj帷 si m.in. w Mys這wicach.

砰dzi w Polsce pos逝giwali si j瞛ykiem "jidysz", tj. d ialektem niemieckim uzupe軟ionym elementami hebrajskiego i j瞛yk闚 s這wia雟kich. Pewna grupa 砰d闚 przyby造ch na 奸御k asymilowa豉 si, przyjmuj帷 kultur niemieck (wiele nazwisk ydowskich ma niemieckie brzmienie), gdy w ten spos鏏 kr鏒sza stawa豉 si droga awansu spo貫cznego, ponadto 砰d闚 obowi您ywa造 oddzielne przepisy, utrudniaj帷e im pocz徠kowo przejmowanie takich sektor闚 jak handel i prowadzenie wyszynku. Najstarsz wiadomo軼i o mys這wickim 砰dzie jest informacja z r. 1654, wymieniaj帷a w豉軼iciela wyszynku piwa i wina o nazwisku Zelek.

Pierwsza wiadomo嗆 o mys這wickiej synagodze pochodzi z roku 1751. W roku 1826 synagoga znajdowa豉 si na rogu dzisiejszych ulic Ko陶徠aja i Placu Mieroszewskich, uliczka prowadz帷a do niej z rynku nazywa豉 si Synagogengasse, co z j. niemieckiego znaczy ul. "Do Synagogi". Szcz徠kowe fragmenty synagogi zachowa造 si do dnia dzisiejszego. Z tego okresu pochodzi r闚nie wiadomo嗆 o cmentarzu 篡dowskim, po這穎nym w dzielnicy Kwiatczysko (dawniej cz窷 dzielnicy Piasek). Cmentarz zachowa si do dnia dzisiejszego i znajduje si przy ul. Stawowej. Niewielki cmentarz otoczony jest wysokim murem z 瞠lazn bram, zdobion gwiazd Dawida. Na cmentarz zwo穎no cia豉 z najodleglejszych stron. Gdy kondukt przeje盥瘸 przez jak捷 miejscowo嗆, wtedy wszyscy 砰dzi zamykali swoje interesy i odprowadzali zw這ki a do rogatek miasta. Potem wracali do siebie, dokonywali rytualnego oczyszczenia i zn闚 otwierali swoje sklepy.

Z biegiem lat 砰dzi zajmowali bardzo intratne stanowiska w mie軼ie, przyczyniaj帷 si w znacznym stopniu do jego rozwoju. Do najbardziej znanych nale瞠li min.: L鐽el Danziger - w豉軼iciel kopalni Mys這wice, dr Jackob Lustig - lekarz, cz這nek rady miasta, autor pierwszej monografii Mys這wic, Max Weichmann - dyrektor mys這wickiej stacji emigracyjnej. Ponadto szereg innych 砰d闚, w豉軼icieli hoteli, restauracji i sklep闚.

Nowy budynek synagogi stan掖 w roku 1897 przy Placu Wolno軼i. Jej orientalna architektura zasadniczo wyr騜nia豉 si spo鈔鏚 innych budynk闚 placu. Charakterystyczn cech synagogi by造 dwie strzeliste wie瞠. Ca這嗆 o toczona by豉 s tylowym p這tem z bram wjazdow. Synagog spalili hitlerowcy, pozosta po niej jedynie pusty skwer obsadzony drzewami obok szko造 przy Placu Wolno軼i. Wydarzenia z tego okresu, w tym moment wysadzenia synagogi opisuje ks. Zygmunt Podlejski w swojej ksi捫ce "如iewa my-s這wiczek".

Dariusz Falecki ("Co tydzie", 03.02.2005)

Literatura: J. Lustig, "Historia Miasta Mys這wic". M-ce, 1867.
Jest ,
 玆WE  MIASTO!
Informacje o Mys這wicach
Aktualno軼i mys這wickie
Interwencje, problemy
Artyku造 o Mys這wicach
Poznaj zabytki Mys這wic!
Wyjd na spacer!
Fotografie Mys這wic
 WYDARZENIA
Zapowiedzi wydarze
Sprawozdania z wydarze
Kalendarz wydarze
Uroczysto軼i pa雟twowe
Akcje spo貫czne
安i皻a religijne
Nabo瞠雟twa wg parafii
 BAZA  ADRES紟
Urz康 Miasta
R騜ne urz璠y i instytucje
Pomoc medyczna
Edukacja
Rozrywka i rekreacja
Gastronomia i noclegi
Sklepy wg rodzaju
Og鏊ny katalog firm
 KOMUNIKACJA
PKP - poci庵i pasa瞠rskie
PKS -autob.dalekobie積e
KZK GOP itp. - autobusy
T - tramwaje
TAXI, busy, autostop
Parkingi, paliwa, pomoc
Dojazd - opis, plan miasta
 HISTORIA
Kilka s堯w o przesz這軼i
Kalendarz wydarze
Wspomnienia
Stare zdj璚ia
Stare poczt闚ki
Stare mapy
 KATALOG  STRON
 SWOBODNIE
 印﹖K


do g鏎y  
  Mys這wicki Portal Mieszka鎍闚 © by Mys這wice Celniej 04-12, powered by Quick.Cms o portalu   wsp馧praca   serwer   WWW   reklama  
       START       玆WE  MIASTO       WYDARZENIA       ADRESY       KOMUNIKACJA       HISTORIA       KATALOG  STRON       SWOBODNIE